oktober 2004

in opdracht van

Plattelandsprojecten Zuidwest Friesland
en
Stuurgroep Leader Zuidwest Friesland

georganiseerd door

Liesbeth Gadron
3032
en
Willem Brandenburg
PG018

• Gedurende 4 dagen op een informele manier [opnieuw] met elkaar kennis maken waarbij kennisuitwisseling van groot belang is
• Kennismaking met een Leadergebied in het Oosten van Duitsland, waarbij een groot aantal objecten en stadjes bezocht zal worden. Bovendien worden de avonden gebruikt om middels inleidingen van belanghebbenden, discussie op gang te brengen en uitwisseling van kennis te optimaliseren

DAG I woensdag 27 oktober 2004

Om 11.00uur wordt de aftrap gegeven door Age Kramer, coördinator van het gebied Zuidwest Friesland en werkzaam voor het bureau Plattelands Projecten in Balk. Hij heet welkom mede namens Gedeputeerde Mulder, die zich in de late avond bij het gezelschap zal voegen.

Een groep van in totaal 24 mensen vertrekt voor een busreis naar de Müritz, het grootste meer van Duitsland en van een gebied met in totaal honderden meren. De Mecklenburger Seen, ook wel genoemd het Land der tausen Seen, heeft een totaal oppervlak van 316 km2. Het gebied is gelegen in het oosten van Duitsland en is – net als Zuidwest Friesland – een Leader gebied.

Met Oyten als enige stopplaats onderweg, komt het gezelschap rond de klok van 19.00uur aan in het Müritz Hotel in de plaats Klink. Na een dag vol van gesprekken, relatieve rust wordt het gezelschap ontvangen door de mevrouw Barbara Janka-Pontzen, directeur van het Müritz hotel.

Na het voortreffelijke diner dat wij met meer dan een uur vertraging genieten, gaan we naar een van de vele vergaderfaciliteiten waar we voordrachten krijgen van

Mevrouw Barbara Janka-Pontzen
De heer Alex Müller van de landkreis Müritz

Het Müritz Hotel - nader bekeken door mevrouw Janka
Gelegen in het gebied Mecklenburg-Vorpommern. In dit door de toerist zeer geliefde land wonen 2 miljoen mensen en is zeer dun bevolkt. De landskreis Müritz ligt ook in dit land, met 40 mensen op 1km² ook erg dun bevolkt is!

Het hotel heeft de beschikking over 362 smaakvol ingerichte een- en tweepersoonskamers, waar ‘de tand des tijds’ hier en daar te zien is. In de jaren onder het ‘oude regime’ was dit enorme hotelgebouw een geliefd Kurhotel met een bezettingspercentage van ruim 80%. Met een oeverlengte van 1 kilometer voldeed en voldoet dit hotel nog steeds aan de “oude” Oost-Duitse maatstaven. Gelegen in het Staatlich Anerkante Luftkurort Klink, op een 100% A-locatie met verschillende restaurants en bars, zwembad, wellness faciliteiten, bowlingbaan, uitgebreide sportfaciliteiten en vergader faciliteiten op niveau. Een hotelshop, een kapper en een Mecklenburger Glaswerkshop alsmede een jachthaven, complementeren de uitgebreide faciliteiten. Een hotel dus, waar onder alle weersomstandigheden iets te beleven was en is. Een hotel ook met 33 vakantiebungalows voor families en 50 appartementen. Zowel hotel als appartementen en bungalows zijn volledig geschikt voor het gebruik door minder validen. Het hotel heeft 8 verdiepingen met een fantastisch uitzicht over het meer. De zon komt op over de Müritz, waardoor de gasten vanaf de vroege morgen tot de late avond kunnen genieten van de zon!

Heden ten dage behoort het hotel - gelegen op een grondstuk met een grootte van 45ha - tot het eigendom van een ontwikkelingsmaatschappij uit Berlijn. Hoewel enigszins gedateerd, is het hotel nog steeds een geliefd vakantieoord voor groepen uit het gebied. Groepen met een gemiddelde leeftijd van boven de 60 jaar! De Duitse nationaliteit viert de boventoon. 90% uit het eigen land en de verdere 10% is verdeeld over Nederlanders [2%], Scandinaviërs en Zwitsers. Met de maanden januari en februari als zogenaamde ‘klusmaanden” en dus niet geopend voor hotelgasten, scoort dit hotel nog steeds 120.000 overnachtingen op jaarbasis!

Bij de aankoop van het grondstuk en bestaande hotel in 1990, was de opzet het hotel met de grond gelijk te maken en een nieuw hotel te bouwen met ca. 200 kamers met een kliniek als annex. De kliniek is nieuw gebouwd en is geopend in 1997.

Het hotel ligt op een betrekkelijke 120 km vanaf Berlijn en aan de aansluiting van de autobanen A24 en A19. Gelegen naast het National Park en met fietspaden en wandelpaden rondom, is dit hotel een zeer geschikte partner in de toeristische sector. Het hotel is er dan ook trots op dat zij als tweede is geëindigd in een door het vaktijdschrift Omnibus-Revue München uitgeschreven wedstrijd [Partner des Jahres 2005] waarbij het gaat om de beste hotelpartner in het bus- en groepstoerisme. Het hotel heeft met het winnen van de tweede plaats een uitzonderlijke waardering gekregen, waarvan de revenuen de komende jaren zeer zichtbaar zullen zijn.

Wanneer we kijken naar de bezetting en dan de verdeling individueel en groepen is die verdeling 50-50. Het hotel timmert met veel overtuiging aan de weg en nut zijn ‘specialiteiten’ heel goed uit.

Met deze laatste toevoeging aan haar activiteiten scoort het hotel zeer hoog en krijgt steeds meer ‘gasten’ uit de zorgsector. Wanneer we kijken naar heel Duitsland is het marktaandeel vanuit ‘de zorgsector’ groeiend.

Een aantal jaren geleden is een Nederland een poging ondernomen voor een soortgelijke opzet op dit gebied. Vanuit het oogpunt verzekeringen is het tot nu toe slechts mondjesmaat gelukt. Het gegeven dat in Duitsland de verzekeringsmaatschappijen [letterlijk] ingespeeld zijn op de verzorging van de maatschappij [verzorgingsmaatschappij], geeft het land een duidelijke voorsprong. Laat onverlet dat hier een grote kans ligt voor de Nederlandse markt. Gesprekken met de zorgverzekeraars enerzijds en de vrijetijdssector [hotelmaatschappijen] anderzijds kunnen en moeten hierin het voortouw nemen. Relatief “lege” gebieden waar subsidies nog voorhanden zijn, zouden hiertoe een ideaal partnership kunnen bieden.

De Landkreis Müritz nader bekeken door de heer Alex Müller

De heer Müller praat ons bij over de toeristisch-recreatieve “toestand” van McPom. Samen met collega Martin [ook aanwezig] werkt hij voor de Landkreis Müritz. Hij schets een algemeen beeld, waarvan de belangrijkste opmerkingen uit zijn betoog hieronder zijn vermeld.

De Landkreis Müritz bestaat dit jaar 10 jaar. Dat wordt gevierd gedurende de laatste dagen van oktober 2004. De Müritz is 12 km² groot en is één van de kleinste ‘Kreisen’ in Duitsland. Ook in het Land Mecklenburg-Vorpommern is zij na het eiland Rügen de kleinste.

De Müritz is ontstaan in de laatste IJstijd, waarbij het ijs komend van noordwestelijke richting naar het zuidwesten over het land geschoven. Je kunt heden ten dage de invloeden van de IJstijd nog zien in het gebied waar we gletsjer uitlopers zien met een hoogte tot 120 meter en diepe meren tot 10 meter. De Müritz is een combinatie van beiden, waar men bovendien rondom de meren het fijnste zandstrand kan aantreffen. Met een inwonertal van 189.000 is de Müritz zeer dun bevolkt gebied waar de inwoners weinig geld te besteden hebben.

Een eerste belangrijke toeristische ontwikkeling en peiler op het grondgebied van de Landkreis Müritz is de oprichting geweest van het National Park in 1990, met een grootte van 322 km², waarvan 2/3 bedekt is door uitgebreide bossen. In dit National Park is een zeer grote dichtheid op het gebied van vissen en vogels en zijn de visadelaar en de kraanvogel haar beroemdste bewoners. Het National Park betekent voor de stad Waren en de omgeving een enorme impuls voor het toerisme.

Een tweede – zeer interessante – ontwikkeling in de jaren na de ‘Wende’ is dat van Land Fleesensee. Een in 1997 groots ontwikkeld gebied van 5000 ha. waar ‘de vrijetijdsindustrie’ haar visitekaartje heeft afgegeven.

Een derde belangrijke peiler, die zijdelings aan de vrijetijdsindustrie is gelieerd, is de scheepsschroeven fabriek die gevestigd is in Waren. Per jaar worden zo’n 100 schroeven met een grootte van 6 tot 8 meter gefabriceerd, die gegoten worden in Waren en geassembleerd in China en Korea. Een schip als bijvoorbeeld de Queen Elizabeth II is voorzien van schroeven uit Waren.

Toerisme in z’n algemeenheid of beter gezegd de vrijetijdsindustrie is een belangrijke pijler van de economie in Mecklenburg-Vorpommern. Maar is ook een industrie die niet zonder problemen overeind blijft. Er zal hard gewerkt moeten worden aan seizoensverbreding. Van mei tot september is er veel aanbod, maar van oktober tot april is er veel te weinig aanbod. Hard wordt dan ook gewerkt aan de ontwikkeling van het product voor een andere – dan watersport – doelgroep: de wandelaars en fietsers. Inmiddels is 3 miljoen Euro geïnvesteerd in de opzet van een fietsroute netwerk en komt daar voor verdere ontwikkelingen in de breedte nog eens 6 miljoen Euro bij. Zo’n 450 km is nu aangelegd en klaar waarvan ca. 100 kilometer ook is bewegwijzerd.

In het vervolg van de ontwikkeling van fiets en wandelpaden, is er ook een systeem van routes ontwikkeld. Routes rondom de meren, maar ook routes die bijvoorbeeld ook met de invloed van de IJstijd te maken hebben. Tegelijkertijd realiseert men zich echter dat 666 kilometer aan ontwikkelde routes en paden slechts een mozaïeksteentje vormen in het grote geheel. De infrastructurele gevolgen die ook alles te maken hebben met de ontwikkeling van Scandinavische bungalowparken, de verdere uitbouw van boothuizen, ontwikkeling van jachthavens, enz. Van belang is om de balans te bewaren in nieuwe ontwikkelingen evenzo als het behouden van bestaande ontwikkelingen. Er is immers een grote hoeveelheid aan culturele waarden alsook een grote verscheidenheid aan inheemse flora en fauna. Seizoensverlenging; ook middels tentoonstellingen in nauwe samenwerking met buurtgebieden. Een trend zal omgebogen moeten worden. Zwartgallig de ontwikkelingen bekijken heeft geen zin. De eigen bevolking zal in beweging moeten komen. Pas dan kan een neergaande spiraal omgebogen worden!

Terugkijkend op het gebied zoals het zich ontwikkeld heeft, kan men zeggen dat het gebied tot 1945 gedurende honderden jaren ‘groot’ agrarisch was. Groot in de betekenis dat de percelen groot genoeg waren om te concurreren. Kijkend bij de buurgebieden is te constateren dat daar waar percelen een grootte hebben van 2.5 ha er in het gebied rondom de Müritz percelen van 300 ha en groter eerder een gebruik dan een uitzondering vormden.

Na de Wende zij velen echter op 0 begonnen. Toerisme had zich reeds ontwikkeld. Niet bestemd echter voor de burger, maar voor de ‘Elite’ klasse. Met diverse Luftkurorte in haar gebied en de daarbij behorende – op de watersport – gerichte ontwikkelingen was een verdere ontwikkeling van de vrijetijdsindustrie te verwachten. In tegenstelling to Polen waar men nu pas begint. Duidelijk is daarmee dan ook dat Polen is de toekomst beschouwd mag worden als een geduchte concurrent!

Ontwikkelingen zullen gemaakt moeten worden op de volgende onderdelen:

Het einde van de ‘officiële’ avond dient zich aan rond de klok van 23.00 uur. Echter niet na achterlating van belangrijke cijfers en data van het gebied Mecklenburg-Vorpommern, die ook zijn bijgevoegd.

Na van een goed ontbijt genoten te hebben in een enorme eetzaal stammend uit de ‘oude tijd’ stapt het gezelschap om 08.30 in de bus voor een bezoek aan Federow. Een gesprek met de Nederlandse agrarische ondernemers Hoogendoorn staat op het programma.

Maria Hoogendoorn; de omslag van een melkveehoudster zonder toekomst in Nederland naar een toeristisch ondernemer in het oosten van Duitsland. Een indruk van haar leven!

De kennismaking met mevrouw Hoogendoorn, een zeer gedreven ondernemer begint, onder een strak grijze hemel, buiten op het erf. In de uitspanning, waar heerlijke koffie met versgebakken koeken op ons wachten, komen wij pas later. Staand onder ‘de vlucht’ van overvliegende kraanvogels begint zij haar verhaal.

Hoe de familie uiteindelijk de beslissing nam te vertrekken vanuit Nederland naar eerst Thüringen. Waar het allemaal niet echt kosjer verloopt met gevraagde investeringen, beloofde vergunningen en verwachte afspraken. Waar de hand gelicht wordt met vertrouwen en desillusie groots om de hoek blijkt te liggen.

Waar na veel wegen en wikken uiteindelijk besloten wordt om dan maar naar de Müritz te gaan met de familie maar waar een deel van de kinderen besluit in de omgeving van Bad Doberan bij de Oostzeekust een nieuw bedrijf op te starten.

Waar ook hier weer het vertrouwen groots op de proef wordt gesteld, maar waar uiteindelijk een basis gevonden wordt. Een basis gestoeld op enerzijds jong melkvee en anderzijds op het toeristisch ondernemerschap in de ontwikkeling van “bed & boterham”® met daaraan gekoppeld een ‘Stube” waar het goed van eten en drinken is.

Na een rondwandeling van ca. 1 uur, waarbij ook nog een kalfje geboren wordt dat wij de naam Bertus I meegeven, verwarmen wij ons met koffie en koeken.

Haar nieuwe business is ondernemende gastvrouw in Pension “Die bunte Kuh” te zijn waarbij een aanbod van 4 twins voorzien van douche & toilet en de zorg voor de innerlijke mens, de hoofdmoot vormen.

Wij maken via haar kennis met de inmiddels opgestarte samenwerking met het National Park, nemen kennis van de diverse arrangementen, proeven de uitstekende zelfgemaakte ‘gezonde’ koeken, horen van haar samenwerking met de lokale bevolking die haar voorziet van jammetjes, drankjes, gezondheidsproducten en wat dies meer zij. Nemen kennis van haar samenwerking met kleuterscholen, die zij iedere dag voorziet van gezonde kinderlunches. Horen ook van haar pogingen om met ondernemende “andere” vrouwen in contact te komen die zij een avondvullend discussie programma voorschotelt inclusief sprekers van buiten! Verbazen ons over haar grote kennis op het gebied van wetgeving en alles wat te maken heeft met problematieken rondom ondernemen in het buitenland.

Een bijzondere vrouw, die ons een kijkje heeft gegund in haar leven. Een vrouw ook die het verdient succes te hebben, een vrouw die altijd bezig zal blijven om haar bedrijf verder te ontwikkelen en uit te bouwen. Een vrouw die over niet al te lange tijd haar droom tot werkelijkheid zal maken; een goed geworteld bedrijf waarop kinderen en kleinkinderen oud kunnen worden en zij een toeziend oogje kan houden!

Hendrik Fulda, voorlichter van het Müritz National Park

Hendrik neemt ons mee op een zeer boeiende ‘reis’ door het National Park Müritz. Opgericht in 1990 ligt dit National Park praktisch voor de deur van de stad Waren.

Het park is 322 km² groot en is voor driekwart bedekt door woud en bos. Het leefgebied wordt enerzijds beheerst door zee- en visadelaars en door duizenden kraanvogels die hier in het voorjaar en najaar nestelen. De beuken- eiken- en dennenbossen beslaan anderzijds het grootste gedeelte van het oppervlak, waar veel ook zwarte ooievaars, aalscholvers, herten, reeën, damherten en wilde zwijnen zich thuis voelen.

Het lieflijke, heuvelachtige land, dat door gletsjervorming 20.000 jaar geleden ontstaan is, is ‘doordrenkt’ van grote en kleinere meren, moerassen, weiland en open velden. Meer dan 700 varens en bloeiende plantensoorten, meer dan 800 vlindersoorten en 43 verschillende soorten libelles, vormen een bijzonder decor.

Met meer dan 600 kilometer fiets- en wandelpaden tot slot kan iedere bezoeker iets van zijn of haar gading vinden.

Uitgebreid wordt met Hendrik maar ook later met de gids stilgestaan bij de vragen die gesteld worden vanuit het gezelschap: over het ontstaan, de vergunningen, het geld, de medewerkers, ontwikkelingen zoals bungalowparken in het gebied, uitzichttorens, jagers, pleziervaart, geluidmakende bezoekers, de bus met fietsendrager, de lunchpakketten, het zwerfvuil en wat te doen met bijvoorbeeld een oud jachtslot dat dreigt te vervallen? Onder de deskundige leiding van een zeer betrokken gids, wandelen wij door het park, genieten van onbekende geuren, lopen over een plankier naar een lage uitkijkpost over het meer, horen wij vogels en voelen wij de miezer langzaam op over ons neerdalen. Terugkerend naar de bus is er gespreksstof voldoende om de verdere reis te aanvaarden. Een reis die nog onderbroken wordt door een bezoek aan een Zweeds dorp, dat even buiten het [afgesloten deel van het] park ontwikkeld is aan het meer, slaan wij de allernieuwste projectontwikkeling over, om naar onze volgende afspraak te gaan:

Die Scheune Bollewick met een inleiding door de heer Bertold Meyer, burgemeester, oprichter en bedrijfsleider van de Schuur.

“De schuur” is een zogenaamde veldstenen schuur die met uiterste inspanning bewaard is gebleven voor het nageslacht. Een bijzondere schuur vanwege zijn afmetingen: 120 meter bij 34 meter en tot op manshoogte voorzien van veldstenen.

De heer Bertold Meyer is als kleine jongen gefascineerd geraakt door “de schuur”. Een schuur die voor alles gebruikt is. Als stal, als watervoorziening en nog veel meer en die uiteindelijk in verval raakte. Zodanig, dat de vraag ontstond of ze afgebroken moest worden of dat er sprake zou kunnen zijn van behoud.

Door slim onderhandelen met Landkreis, gemeente, particuliere investeerders en niet in de laatste plaats met subsidiegevers, is “de schuur” behouden gebleven en gepositioneerd als Regionale Ontmoetingsplaats waar de Regio zich kan presenteren en bezoekers lokale en regionale specialiteiten kunnen kopen op markten gedurende de zomer en in de aanwezige winkeltjes, die het jaar door geopend zijn.

Vanaf april 2000 presenteren zich meer dan 60 deelnemers op deze Regionale Ontmoetingsplaats op een oppervlakte van 10.000 m² (of te wel één hectare) op 2 verdiepingen. In 6 ruimtes beleeft de bezoekers alle facetten van het Mecklenburgse Merengebied; van de schoonheid van de natuur tot de culturele hoogtepunten. De zeer uiteenlopende thema’s zijn slechts ‘lokkertjes’. Ze moeten de bezoeker “verleiden” to een bezoek aan het gebied en/of plaats zélf.

In ‘de schuur’ presenteren zich verenigingen, musea, steden en gemeentes uit de regio, maar ook van daarbuiten. Het lijkt voor een buitenstaander volstrekt normaal en gewoon dat zich naast de Mecklenburgische Seenplatte ook het Land Brandenburg presenteert. De realiteit zegt ons echter dat deze samenwerking veel voeten in aarde heeft gehad!

Voordrachten van de heren Hans-Jürgen Seidel, de Landrat Kreis Müritz, voor­zitter van het Tourismus Verband Mecklenburg-Vorpommern en van de Tourismus Entwicklung GmbH enHans-Jörg Voigtländer, Wirtschafstförderung Müritz [projectleider LEADER]

Landrat Seidel is een bijzondere man die zich, samen met Hans-Jörg Voigtlander, reeds vroeg aan de dinertafel meldt. Dat mag bijzonder genoemd worden voor een man met een zeer drukke politieke en toeristische agenda. Maar ook Voigtlander is een man van drukke afspraken. In het gezelschap van de gedeputeerde en beide organisatoren discussieert het gezelschap zich al etend door het diner. Over en weer wordt informatie uitgewisseld waarbij eveneens de mogelijke basis gelegd wordt voor een verdergaande samenwerking.

Seidel begint zijn betoog dat het van belang is dat grote bedrijven, organisatie en instellingen zich nauw met elkaar verbonden voelen. Alleen op die manier zijn ze ook in staat om nieuwe ontwikkelingen in gang te zetten. Hij kent Nederland; een vlak land met veel kanalen en slootjes. Het gebied van de Müritz is “IJstijd” gebonden! Het is een gebied van bergen en meren; van een bijzonder gevarieerd landschap. In het gebied zijn 210 meren terwijl de Landkreis 1720 km² groot is. In zijn algemeenheid legt hij uit dat een meer alleen maar een meer mag zijn wanneer het groter is dan 1 ha. De Müritz is het grootste meer van Duitsland. De Bodensee, veel bekender is weliswaar veel groter, maar is een drielandenmeer. Het bijzondere is dat alle meren via natuurlijke of gekanaliseerde waterwegen met elkaar verbonden zijn. Vroeger was er veel beroepsscheepvaart. Anno nu alleen nog maar pleziervaart.

Het tweede onderdeel [al uitgebreid bezocht] is het National Park waar de herten in paringstijd hem regelmatig uit de slaap houden. Zo kenmerkt de “stilte” van het gebied zich!

Hij spreekt over de bevolkingsaantallen, over een economisch zeer gecompliceerde omgeving, waar te weinig geld binnenkomt per hoofd van de bevolking. Waar veel bezoekers komen, die echter veel te weinig geld investeren! Hij spreekt van het “geboorteprobleem”; waar 2.2 kinderen geboren zouden moeten worden is dat in dit gebied slechts 1.6 kind!

Het kinderprobleem is ontstaan na de Wende. Een verandering in de ‘vrijheid’ van de mens. Het moest niet meer en dus gebeurde het ook niet. Momenteel komt dit land kinderen te kort. Dat is merkbaar op scholen en is nu duidelijk te zien op de middelbare school waar de generatie van 1990 ontbreekt! Scholen worden gedwongen te sluiten. Van de huidige 8 middelbare scholen zullen er over een paar jaar nog slechts 3 bestaan.

Het werkeloosheidsprobleem wordt aangestipt en gekoppeld aan de toename van Bundesländer en de vanouds grote inzet op de arbeidsmarkt van vrouwen. Dat is nu allemaal aan het veranderen, waardoor er een toename is te zien van mensen zonder werk. Het heeft ook te maken met te weinig vrouwen in ‘voltijd’ banen en het niet hebben van deeltijd banen.

De landbouwbedrijven worden nader besproken evenals melkveehouderijen.Grote arealen van 2000 tot 5000 ha en groeiend naar de grootste GMBH’s, die van 7000 ha. Op die grootte zijn voornamelijk varkenshouderijen gevestigd.

Er volgt een opsomming van de diversiteit van de ca. 3700 bedrijven;

Na deze overvloedige informatie gaan we door naar de vervoerssector, waar geconstateerd moet worden dat de infrastructuur van het spoor goed is, maar die van de luchtvaart veel te wensen over laat. Berlijn of Rostock zijn de dichtstbijzijnde luchthavens. Om tenslotte te eindigen met het onderwerp toerisme:

Op het gebied van toerisme en toeristische ontwikkelingen doet de Müritz het uitstekend. Er zijn ca. 600 toeristische bedrijven met een aanbod van 1 miljoen toeristen op jaarbasis. Land Fleesensee [waar hij bij de ontwikkeling nadrukkelijk is betrokken] is een vakantiebedrijf of beter gezegd een vakantienederzetting. Met 1600 bedden verdeeld over appartementen, bungalows en een slothotel. Het herbergt bovendien de eerste en enige Club Robinson van Duitsland waar Europa’s grootste reisorganisatie TUI de touwtjes strak in handen heeft. Waar het schoolvoorbeeld “hoe marketing bedreven moet worden in al z’n facetten” tot in de perfectie is uitgevoerd. Waar Europa’s grootste golfbaan met 3x 18-holes en 2x 9 holes en met ruim 200 afslagplaatsen Scandinaviërs en anderen ‘verleid’ om naar het gebied te komen. Waar ‘overboeking’ meer een gewoonte dan een uitzondering is!

Charterboten worden in dit gebied gebouwd. De kanalen hebben diepgang genoeg en de natuur is overweldigend. Men kan vanaf de Müritz naar Berlijn, Hamburg of Schwerin. Maar de druk wordt hoger. De kanalen ‘slibben dicht met scheepsverkeer’. De gebruiksdruk neemt snel toe.

Op het gebied van slechtweer accommodatie is er nog ruimte genoeg. Niet door ‘meer van hetzelfde’ te ontwikkelingen, maar door in het gebied passende innovatie gestalte te geven en ook ruimte te geven aan een zeer specifieke groep mensen: de kunstenaar. Middels bijzondere tentoonstellingen kan hij zijn plek in het publiek dan weer veroveren.

Een altijd blijvend probleem wordt veroorzaakt door de infrastructuur die achterblijft. Hoewel er veel is ontwikkeld op het gebied van haventjes, fietspaden, informatieborden, kleine restaurantjes en cafés. Het is niet meer genoeg. Om tegemoet te kunnen komen aan de wens van de klant zal er meer moeten gebeuren. Anno 2004 is er een door Zweden gemaakt plan in ontwikkeling om voor 35 miljoen Euro een informatiecentrum te ontwikkelen met als trekpleister een groot zoetwater aquarium. Dáár is alle aandacht op gevestigd de komende jaren. Dat wordt hun belangrijkste taak voor de komende jaren.

In de wetenschap dat men de demografische problemen niet kan oplossen, zet men in op de toekomst [anno 2004 wonen er 41 mensen op een km²]. Ze proberen alle plannen om te zetten naar realiteit. Zoals ze zeggen: “Kluge Köpfe und fleissige Hände”. Men probeert mensen aan zich te binden, want menskracht is onmisbaar in een tijd waar innovatie noodzakelijk is. Hun hoofdvestiging bevindt zich in Waren. Terugkijkend op de 3 jaar van hun bestaan zijn ze zeer succesvol geweest. Er worden vele ‘nieuwigheden’ ontwikkeld zoals bijvoorbeeld een watergekoelde PC!

Veel is er gedaan op het gebied van Corporate Identity. Er is gezocht naar wat past bij de innerlijke en uiterlijke mens. Het logo is daarna ontwikkeld en is door de Landkreis in de markt gezet. Door een herkenbaar logo worden meer mensen naar het gebied getrokken.

Hans-Jörg Voigtländer hoofd vertegenwoordiger van de Wirtschaftsförderung Müritz [kenniscentrum voor ontwikkelingen en subsidies]

Verteld over in de breedte over het Leader programma in dit gebied, zoals ook Zuidwest Friesland een LEADER gebied is. Het programma is opgesteld door de Leader Aktions Gruppe, de LAG en heeft een looptijd van 2002 tot 2006 loopt het programma. Heeft een uitgave mogelijkheid van 2.4 miljoen waarvan anno 2004 1.4 miljoen Euro is ingezet op de diverse projecten.

In plaatsen als Röbel, Malchow, Malchin, Mirow waar inwoners wegtrekken, wordt middels subsidies geprobeerd het dorpsleven te behouden. Maar realiteit is dat met de verandering van de agrarische sector ook de dorpen aan verandering onderhevig zijn. Om die reden wordt “Vakantie op Landgoed” ontwikkeld, waarvan in Ludorf een voorbeeld staat.

Per 2007 komt er een subsidievervolg. LEADER Plus Plus treedt dan in werking. De taak van de LAG is voornamelijk die van coördinator en initiator om dingen aan te jagen en tot stand te brengen.

Ook zijn organisatie is zich er van bewust dat er iets gedaan moet worden aan de verbetering van het spoor. Er zal een ‘verbreding’ moeten komen. Meer stations en meer directe verbindingen. De ontwikkeling van de REGIO moet breder, dus ook het aspect van prive vliegtuigjes komt aan de orde en/of vervoer per helikopter.

Bij de ontwikkeling van een tweede Natuurpark zorgen zij voor de begeleiding en ontwikkeling. Hier speelt met name de moeilijkheid van de ontwikkeling van een Corporate Design, die moet zorgen voor een éénduidige uitstraling

Wellness en selfness: hierin moet McPom de nummer UNO worden! Anno 2004 is certificering hét toekomstbeeld! In dat vervolg is ook de ontwikkeling of het herstel van kasteelhotels en landgoederen te verdedigen. Zonder de impuls van het fenomeen wellness zou restauratie niet te rechtvaardigen zijn.

Begrüssungsgeld, een soort bijdrage bij de geboorte van een kind, wordt nog steeds hier en daar gegeven. Vroeger 1000Mark. Dat wordt een belangrijk thema. Helemaal niet duidelijk wat er op Duitsland afkomt. Wat met de veranderende demografie. Daaraan zijn in het verleden al talrijke landen aan kapot gegaan. Dezelfde problemen komen nu ook voor in Holland en in Europa. Het kinderprobleem wordt een groot probleem. Inwoners van Turkse afkomst hebben hier een gemiddelde leeftijd van 27. Ze hebben echter wel tussen de 6 of 7 kinderen. De sterfelijkheid is hoger. We veroorzaken een nieuwe verandering. De wens om kinderen te baren c.q. te hebben wordt vele malen minder, zoals overal bij de meer beschaafde volkeren. Het gebeurt overal. Nu gaan de scholen dicht. Dat is een ramp voor de dorpen.

Waar komen de mensen vandaan die naar marktplaatsen komen, zoals naar Scheune Bollewick. Waarom komen mensen naar deze streek. Het is koud, ellende etc. Er zijn niet zoveel mensen meer. Kleinere hotels zijn zonder mensen. Slechts 4 maanden hoogseizoen en daarna niets meer. Dat gaat niet. Ze moeten iets doen Bollewick is een ieder geval iets. Bollewick kost nog steeds geld van de gemeenschap. Ze proberen het in ieder geval. Een kleine Grüne Woche. De flyer is aan alle hotels gestuurd. Verzoek om aan alle klanten te sturen. Het is moeilijk maar doe iets. Naar Sylt kun je altijd. Hier moet dat groeien of het regent, sneeuwt of andere ellende geeft.In het bezoekerscentrum moet je minstens 3 uur doorbrengen. Dat is makkelijk realiseerbaar. Berlijn is 150 km. Buiten kijf staat dat wanneer je ze iets biedt, dan komen ze in ieder geval.

Natuur en landschap is het thema. Dat moet je dus ook zo presenteren dat mensen zonder paraplu kunnen zijn. Ze kweken vissen. Stadsmensen kennen dat niet. Kinderen hebben nog nooit een boerenbedrijf in werking gezien. Laat het dus zien. Zoals in Papenburg. Per jaar 150.000 toeristen bij de Meyer-werf. Zeilregatta’s horen tot de mogelijkheden. Iedere regio moet z’n eigen marketing doen. Een roepende in de woestijn is enig, maar toeristen moeten wel komen. Het achterland is Niedersachsen en Berlijn / Hamburg.

Berlijn groeit nog steeds als bevolking. Nordrhein Westfalen groeit hier ook in aantal toeristen, maar die zijn met 18 miljoen inwoners.

22.00 uur einde van deze boeiende avond.

Op tijd, met een cadeautje van een streekeigen product en uitgezwaaid door de directeur zelf, verlaten wij het Müritz Hotel in Klink. Wij gaan onderweg naar voorbeelden uit de “nieuwe wereld” van na de Wende. Vandaag worden bezoeken gebracht aan nieuwe ontwikkelingen. Als eerste bezoeken wij Marina Wolfsbruch in Kleinzerlang. Wij worden met koffie ontvangen door de heet Schüttle in het hotel van dit complex.

Uitleg wordt gegeven over de start van het project en de wens om een modern en op de toekomst geënt watersport paradijs te ontwikkelen. Gelegen op ca 10 kilometer afstand van het station van Rheinsberg en ca. 85 kilometer van de Berlijnse luchthaven Tegel en de Berlijnse Dierentuin, bevinden wij ons in een bijna Mediterrane omgeving.

Conceptontwikkeling vindt midden jaren negentig plaats. In 1997 komt verlaat het concept de tekentafel en kan de ontwikkelingsfase van start. Met 50% subsidiegelden en 50% private investeringen en onder de vlag van de Steigenberger Hotelgroep wordt Marina Wolfsbruch in 1999 geopend.

Wanneer in 2002 Steigenberger haar belang terugtrekt uit de Marina staat Best Western klaar om over te nemen. (Best Western is van Amerikaanse origine en opgericht door Merrill K. Guertin in 1946 samen met 66 zelfstandige hoteliers. De hoofdvestiging is in Phoenix, Arizona). Best Western heeft een hotelcapaciteit van meer dan 4000 hotels wereldwijd. Onder de naam “Best Western Premier Hotel” zijn er 56 hotels in Europa op de markt te vinden. Zij hanteren een keurmerk die duidelijk boven de ‘normale’ Best Western hotels uitstijgt. Ze vertegenwoordigen daarmee de beste hotels van de grootste hotelgroep ter wereld.

Marina Wolfsbruch heeft hier onder de vlag van de Premier klasse een marktaanbod ontwikkeld dat z’n weerga niet kent; met een totaal van 203 hotelkamers, 6 suites en 93 vakantiehuizen voorzien van alle gemakken, met een uitgebreid wellness aanbod en met vanzelfsprekend alles voor de watersporter behoort Marina Wolfsbruch bij de top van vrijetijdsaccommodaties.

We bezoeken na een zeer duidelijke uitleg het totale complex. Terrassen, bruggetjes, een werf, aanlegsteigers voor vaste klanten en bezoekende klanten, restaurants, barretjes, loopsteigers en vooral een scala aan verschillende bouwstijlen in een diversiteit aan kleuren, doen ons verrassen. Met een zeer acceptabele prijsstelling is de Marina ook voor Nederlanders een verrassend vakantieoord, een bezoek alleszins waard!

Hoewel het een heel klein stadje is heeft Röbel toch 2 kerken; de Sankt Nikolai (19e eeuw) vertegenwoordigd de nieuwgotische baksteenstijl. Wij krijgen een ‘vlammend’ betoog van een lokale gids met een stemgeluid ‘dat klinkt als een klok’. Aan de oevers van de Müritz verhaalt zij over de grootte van de Müritz; 117 km², 29 km lang, 13 km breed en met een diepte van 6 meter aan de kanten tot een diepte van 31 meter in het middengedeelte. Het is een verraderlijk meer waar vanwege de weersgesteldheid tussen de 10 tot 15 doden op jaarbasis te betreuren zijn. 30% Van de hedendaagse bevolking is werkeloos. Er is wel een CD en platen industrie die zich snel ontwikkeld in dit stadje van 5600 inwoners. In 1990 woonden hier nog 7200 inwoners. Op toeristisch gebied echter is het aantal bezoekers drastisch gegroeid. Van 36.000 in 1995 naar 87.000 in 2003.

Nadat we een bezoek hebben gebracht aan de Sankt Nikolai en een korte blik geworpen te hebben op een aantal bootshuizen langs de oevers keert de rust weer. De meer dan voortreffelijke lunch wordt geserveerd in het restaurant Seestern, schitterend gelegen aan het meer.

De Müritz Thermen met een rondleiding verzorgd door de manager de heer Kott.

Een bezoek aan deze voor Röbel belangrijke instelling, brengt ons eigenlijk weinig innovatie. Het is echter bijzonder dat deze thermen, in een stadje van 5600 zielen, kan bogen op 100.000 bezoekers op jaarbasis.

Een wedstrijdbad van 25 meter, diverse sauna’s, zonnebanken, rustplekken binnen en buiten het complex, een fitness ruimte, een speelparadijs met een speciaal kindergedeelte, een bar met gezonde drankjes, bieden de gast een scala aan mogelijkheden. De thermen gaan de komende jaren nog uitbreiden en vernieuwen. Ze zijn een welkome aanwinst in het vrijetijdsaanbod van deze omgeving.

Land Fleesensee in Göhren-Lebbin met een ontvangst door de heer Christian Zenka, marketing manager.

We worden ontvangen in het ‘Dorfhotel’ van Land Fleesensee, waarvan de slogan is: Urlaub im Dorfhotel – hier ist jeder in seinem Element!

Onder het genot van – alweer koffie met overheerlijke zoetigheden – krijgt het gezelschap inzicht in Land Fleesensee. Christian Zenka verteld ons de ontstaansgeschiedenis van 5000 ha landbouwgronden dat aangekocht en omgetoverd moest worden in vrijetijdsparadijs.

Anno 2004 ligt, niet ver van Hamburg, Berlijn en de Oostzeekust, omringd door bossen, vlaktes en meren een onontgonnen gebied waar ‘de zintuigen rust vinden’.

Golf, tennis, paardrijden, zeilen, zwemmen, fietsen, windsurfen, massage, sauna; in Land Fleesensee kun je eenvoudig alles of niets doen!

Bijtanken in de ‘fit-for-fun SPA’, een organisatie die samenwerking met Land Fleesensee een Wellness-Oase heeft geschapen, die z’n weerga niet kent.

Het Dorfhotel is een dorp van bungalows en andersoortige huizen, waar kinderen – groot zowel als klein – piraten en eenden, avontuur en ontspanning, in harmonie samenwonen en –zijn. Er is een molendorp, een piratendorp, een vissersdorp, een oud dorp idyllisch gelegen tussen kleine waterlopen en dijken. Een landelijk gebied met daarin gezellige huizen om in te verblijven. Een gebied waarin restaurants, waar gekookt wordt in thema’s, met diverse kroegen, waar een wandeling naar het meer een avontuur is.

Er is een vijfsterren Radisson SAS Resort Hotel met als centrale ontmoetingsplek: het oude kasteel Fleesensee. Hier vinden we naast de diverse bars, restaurants, salons, vergaderruimten, terrassen, hoogpolige tapijten ook luxe hotelkamers en suites alsmede uitgebreide wellness en beauty faciliteiten.

In Land Fleesensee bevindt zich de eerste Robinson Club van Duitsland, een droomconcept van ’s werelds grootste Tour Operator TUI. Niets is hier aan het toeval overgelaten. Excellente service voor een ieder die er verblijft; of dat nu alleen of in gezelschap is. Club Robinson heeft een geweldig restaurant concept evenals rond-de-klok amusement programma’s. Een eigen theater, een bar en discotheek completeren het aanbod. Niet te vergeten hierbij is Club Robinson voor junioren, waar de junior een dag- en avondvullend programma wordt geboden.

Europa’s grootste golfcomplex bevindt zich op Land Fleesensee. Op het 300 hectaren grote golfcomplex wordt de droom van iedere golfer waar. In totaal zijn er 72 holes verdeeld over 2 traditionele achttien holes banen, een l8 holes links, een 9 holes korte baan en een 9 holes kinderbaan die een ieders voorstellingsvermogen tart. Daarnaast is er de “Arena”, waar meer dan 100 overdekte, verlichte en verwarmde afslagplaatsen zijn. Met in de onmiddellijke nabijheid nog een pitch- en puttbaan, 17 tennis- en squashbanen, een clubhuis met een Italiaans specialiteiten restaurant vervolmaken het geheel.

Op onze korte tour naar buiten kunnen wij met eigen ogen het “verschijnsel” Land Fleesensee ontdekken. Een marketingconcept dat z’n weerga niet kent. Waar ALLE vertegenwoordigde organisaties zich bereid hebben verklaard om onder één noemer naar buiten te treden: LAND FLEESENSEE. Dáár ligt de kracht van dit concept, dat vanaf dag 1 een bezettingspercentage kent van ruim 80% en vele weken van het jaar volgeboekt is!

De avond brengen we door in het Radisson SAS Resort Hotel, waar de kamers van grote klasse zijn, de bediening, opnieuw, zeer attent is en het koud en warm buffet ervoor zorgt dat het ook een onvergetelijke avond wordt.

Deze van oorsprong Slavische nederzetting [Plawe] kreeg in 1235 stadsrechten. Plau speelde in de 19e een belangrijke rol in de regio op het gebied van industriële ontwikkeling. Belangrijke industrieën waren ondermeer machinebouw, ijzergieterij, kalkovens, steenfabrieken en lakenfabrieken.

Anno 2004 profiteert Plau (6100 inw.) als Luftkurort en vakantieoord van zijn prachtige ligging aan de westoever van het Plauer meer en aan het begin [of einde natuurlijk] van de Elde-Müritz-Wasserstrasse, de verbindende waterloop tussen het merencomplex rond de Müritz en het meer van Schwerin of de Elbe.

Op onze rondgang door het stadje zien wij de historische stadskern met het Raadhuis [1889 neorenaissance] de Burgtoren [15e eeuws] en de vele vakwerkhuizen. Als historisch technisch hoogstandje passeren wij de zogenaamde Hubbrücke [hefbrug] over de Elde [1916] en het sluizencomplex [1884] met de daarover gelegen houten brug. Er zijn diverse interessante musea en zomers wordt er de “Badewannerally” gehouden waarin alles is toegestaan maar waar het slechts om 1 ding gaat: “het hoofd boven water houden”.

Aan de hand van een uitstekende plattegrond die langs de kade staat wordt een uitleg gegeven aan de belangrijkheid van de Elde-Müritz-Wasserstrasse. Duidelijk is bovendien te zien dat alle meren met elkaar verbonden zijn en het totale gebied dus werkelijk een paradijs voor watersporters is. Ook in Plau [zoals in zovele stadjes rondom de meren] zijn meerdere zeilscholen en kunnen boten van diverse maten en uitvoering gehuurd kunnen worden. Vaarbewijzen zijn soms wel en soms niet gewenst.

Langs de Plauersee – daar waar de kanalen naar binnen voeren – vinden we de inmiddels beroemde boothuizen. Hier worden nieuwe bijgebouwd, waarbij het charmant te zien is dat de huizen ‘gezellig’ in het gebied worden neergezet, passend in de enorme rietkragen die de oevers verbergen. Ook vinden we hier appartementen met alle faciliteiten waardoor duidelijk te zien is dat Plau buiten watersport ook aantrekkelijk is voor andere doelgroepen.

Met moeite nemen we afscheid van Plau en van de Müritz. Het zonnetje komt door en we gaan met de bus retour naar Nederland [Balk].

Beide regio’s zijn bovendien LEADER gebieden. Zowel in Duitsland als in Friesland is veel aangepakt. Klaar zijn beide gebieden zeker nog niet. Bekeken kan worden of er mogelijkheden zijn om vriendschapsbanden aan te knopen, om een uitwisselingsprogramma op te starten. Zeker is dat het bezoek een duidelijk inzicht heeft gegeven wat de mogelijkheden zouden kunnen zijn wanneer landbouw vervangen wordt door onderdelen van de vrijetijdsindustrie en cultuurhistorische gebouwen behouden blijven voor het nageslacht. Alle sprekers hebben een diepe indruk achtergelaten. Met name hun niet aflatende enthousiasme om enerzijds innovatie te bewerkstellingen en anderzijds vele zaken aan de basis voor eens en voor altijd goed geregeld te krijgen.

In de Müritz zijn nog duidelijk de sporen te vinden van de oude tijden. Oude tijden die voor ons (nog steeds) fascinerend blijken, maar voor de voormalige Oostduitser een blok aan het been. Met groot respect hebben we kunnen zien dat het gevecht om de toekomst steeds vastere vormen aan gaat nemen. Dat nieuwe ontwikkelingen in voorbereiding veel tijd kosten maar, wanneer uitgevoerd, ook daadwerkelijk toekomst hebben en zeer succesvol zijn.

willem brandenburg
prinsengracht 18
8061 hh hasselt
038 477 2462
pg018@tiscali.nl
www.pg018.com